English: Naturalisation costs reduced
Deutsch: Kosten für das Bürgerrecht sinken
1 Temmuz’dan itibaren Basel’de vatandaşlık başvuruları önündeki finansal engeller önemli ölçüde azalacak. Evrim Yılmaz, bu değişim için elini taşın altına koyan Büyük Konsey üyesi Mahir Kabakçı ile konuştu.
Bu tartışma Basel’de aslında 2022’de başlamıştı. Yakın zamanda vatandaşlık maliyetlerini düşürmeye yönelik düzenlemede önemli rol oynayan Mahir Kabakçı ile, siyasi katılımın önünü açmayı amaçlayan bu süreci konuştum.
mozaik: Böyle bir adım neden atıldı? Süreci kim başlattı?
Mahir Kabakçı: Son yıllarda Basel-Stadt’ta atandaşlık ücretleri yoğun şekilde tartışılıyordu. Bu tartışmaların çıkış noktası ise, yüksek maliyetlerin birçok kişi için hem finansal hem de toplumsal bir engel oluşturabileceği düşüncesiydi. Özellikle gençler, burada doğmuş göçmen kökenli kişiler ve maddi imkanları sınırlı olanlar bu durumdan etkileniyordu. Siyasi tartışmanın amacı, siyasi katılıma erişimi daha adil hale getirmekti. Bu çerçevede vatandaşlık ücretlerinin azaltılması ya da kaldırılması için bir siyasi önerge sundum. Amacım, finansal engelleri azaltarak iyi entegre olmuş kişilerin siyasi katılımını güçlendirmekti.
Bu yasal değişikliğin kabul edilmesi ne kadar sürdü ve yasa ne zaman yürürlüğe girecek?
Siyasi karar süreci birkaç yıl sürdü. Önerge 2022’de sunuldu, ardından komisyon görüşmeleri ve Büyük Konsey tartışmaları geldi. Bu uzun süreç, demokrasilerde farklı görüş ve çıkarların dikkate alınması gerekliliği nedeniyle değişimin zaman aldığını gösteriyor. Büyük Konsey’in kararıyla reformun 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmesi bekleniyor. Buna göre 25 yaşına kadar olanlar için kantonal ve belediye vatandaşlık ücretleri tamamen kaldırılacak. Bu kişiler artık sadece 100 Franklık federal ücreti ödeyecek (önceden toplam maliyet yetişkinler için yaklaşık 1.750 Franktı). 25 yaş üstü kişiler için de ücretler düşürüldü. Reform sonrası toplam maliyet yaklaşık 900 Frank olacak. Görülebileceği üzere bu grup için de kanton payı ciddi şekilde azaltılmış oldu.
Maddi durumu sıkıntılı olan kişiler ise ek olarak kanton ve belediye ücretlerinden tamamen muaf tutulabilecek; yani bazı durumlarda sadece federal ücreti ödeyecekler.
Bischof, Liechti, Sager ve Guggisberg’in 2025 yılında Devlet GöçSekreterliği (SEM) adına yaptığı bir çalışma, vatandaşlığa hak kazanan pek çok kişinin — ikinci ve üçüncü kuşak göçmenler dâhil — neden İsviçre vatandaşlığına başvurmadığını inceliyor. Ankete göre kararlar, pratik, duygusal ve kişisel faktörlerin bir kombinasyonundan etkileniyor Katılımcıların çoğu, entegrasyon ve siyasi hakları vatandaşlığa geçmek için güçlü nedenler olarak görüyor. Ancak %56’sı maddi kaygılara işaret ederken, %54’ü süreci karmaşık veya zorlayıcı buluyor.
Başvurmama nedenleri bireysel geçmişe göre değişiyor: İsviçre’de büyüyenler genellikle vatandaşlığı“başvurup almaları gereken bir şey”değil „hakları“ olarak görüyorlar ve bir tepki olarak başvurmuyorlar. Gençerkekler zorunlu askerlik, daha yaşlıkişiler önkoşulları karşılayamıyor ya da artık çok geç olduğunu düşünüyor.
Bu düzenleme sonrasında vatandaşlık başvurularında nasıl bir değişimöngörüyorsun?
Bu adımlar sayesinde daha fazla kişinin vatandaşlığa başvuracağını düşünüyorum. Araştırmalar ve siyasi tartışmalar, maliyetin başvuru kararında önemli bir faktör olduğunu gösteriyor. Özellikle gençler için ücretlerin kaldırılması önemli bir finansal engeli ortadan kaldırıyor.
Elbette vatandaşlık hala dil bilgisi, entegrasyon ve toplumsal katılım gibi şartlara bağlı. Ücretlerin düşürülmesi ya da kaldırılması mevcut engelleri azaltan bir adım, ancak diğer yasal gerekliliklerin yerini tutmuyor. Bu süreç, toplumsal değişimlerin çoğu zaman uzun soluklu siyasi emek, tartışma ve uzlaşmalarla ortaya çıktığını gösteriyor. Reformun amacı, iyi entegre olmuş kişiler için vatandaşlığa erişimi kolaylaştırmak ve uzun vadede siyasi katılımı güçlendirmek.
Burada doğup büyümüş ve siyasette aktif biri olarak, yasa sonrası sana yönelen ırkçı saldırıların sebebini neye bağlıyorsun?
Bu siyasi çalışmalar bağlamında toplumsal tepkileri doğru değerlendirmek önemli. Bu sorunun net bir cevabı yok; çünkü ırkçı saldırılar genellikle birçok toplumsal faktörün birleşiminden doğar. Göç, entegrasyon ve vatandaşlık konularının kamuoyunda zaman zaman .ok duygusal tartışıldığını düşünüyorum. Bu tür başlıklar siyasete taşındığında bazı kişilerde güçlü tepkiler yaratabiliyor. Demokratik bir toplumda bu tartışmaların saygılı ve objektif zeminde yürütülmesi gerekir. Siyasi kararların ya da angajmanın tek başına böyle saldırıların sebebi olmaması gerektiğine inanıyorum. Bu tür olaylar, toplumda hala diyalog ve farkındalık çalışmalarına ihtiyaç olduğunu gösteriyor.
Burada doğup büyümüş ve siyasette aktif biri olarak rolümü, diyaloğa katkı sunmak ve toplumsal katılımı savunmak olarak görüyorum — nefreti ya da dışlamayı kabul etmeden.
Mahir’e hem sorularımı yanıtladığı hem de bu önemli girişimde öncülük ederek vatandaşlığa giden yoldaki engellerden birinin kaldırılmasına katkı sunduğu için teşekkür ediyorum. Yasa yürürlüğe girdiğinde etkisinin hissedilmesini ve daha çoğulcu bir Basel’in — dolayısıyla daha kapsayıcı bir İsviçre’nin — önünü açmasını umuyorum.